نكوهيده و ازاين‌رو به آنان فرموده است كه شما در كارهاى دنياى خويش از آنچه به آخرت مربوط مىشود آگاه‌تريد و وسوسهء بيشترى داريد ؛ اما از ديدگاه نگارنده ، سياق حديث تلقيح و احاديث همانند در روايت‌هاى گوناگونى كه دارد ، چنين توجيهى را برنمىتابد و بر آن خطّ بطلان مىكشد . 2 . حديث ام سلمه : در اين حديث نيز پيامبر صلّى اللّه عليه و إله بر جنبه‌هاى بشرى تأكيد كرده و در آن چنين فرموده است : من تنها يك انسان هستم . شما نزد من نزاع مىآوريد و ممكن است برخى از شما در بيان دليل خود توان‌مندتر از ديگرى باشيد و در نتيجه ، من به سود او بر پايهء همان كه مىشنوم حكم كنم ؛ پس هركس كه من در داورى خود ، چيزى را كه حقّ برادر اوست به وى دادم مباد آن را بگيرد كه در چنين صورتى قطعه‌اى از آتش دوزخ به او داده‌ام . « 1 » حديث پيش‌گفته در روايت زهرى چنين نقل شده است : من تنها يك انسان هستم ، گاه طرف‌هاى نزاعى نزد من مىآيند و گاه مىشود كه برخى از شما از يك‌ديگر سخنورتريد و در نتيجه من گمان مىكنم كه راستگوى است و بدين‌ترتيب به سود او و بر حسب آنچه گفته حكم مىكنم . « 2 » اين تصويرى است از دو ديدگاه مشهور دربارهء احاديثى كه در قلمرو امور دنيوى رسيده و نيز دربارهء رفتارها يا سخنانى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در اين‌باره داشته است . ديدگاه گزيده به باور نگارنده ، آنچه در اين ميان پذيرفتنىتر مىنمايد ديدگاه دوم است كه مىگويد : اقوال و افعال دنيوى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله كه تشريع شمرده نمىشوند . اين ديدگاه بر

--> ( 1 ) . « انما انا بشر و انكم تختصمون الىّ و لعل بعضكم يكون الحن بحجته من بعض فاقضى له على نحو ما اسمع فمن قضيت له به حق اخيه شيئا فلا يأخذه فانما اقطع له قطعة من النار » . ر . ك : صحيح بخارى ، ج 6 ، ص 2555 ، ح 6566 - م . ( 2 ) . « انما انا بشر و انه يأتينى الخصم فلعل بعضكم ان يكون ابلغ من بعض فاحسب انه صادق فاقضى له بذلك » . ر . ك : صحيح مسلم ، ج 13 ، ص 1337 ، ح 1713 ؛ صحيح بخارى ، ج 2 ، 867 ، ح 2326 - م .